Διαμεσολάβηση

 

10 ερωτήσεις-απαντήσεις για τη Διαμεσολάβηση

 

 

  • Τι είναι η Διαμεσολάβηση;

 

Η Διαμεσολάβηση (ν. 3898/10) είναι ένας εναλλακτικός τρόπος εξωδικαστικής επίλυσης ιδιωτικών διαφορών, κατά την οποία τα μέρη, με τη βοήθεια του Διαμεσολαβητή (ενός τρίτου, ανεξάρτητου και αμερόληπτου προσώπου), διαπραγματεύονται ώστε να επιλύσουν τη διαφορά τους, καταλήγοντας σε μία αμοιβαία επωφελή συμφωνία. Τα μέρη πρέπει να παραστούν στη διαδικασία συνοδευόμενα από τους δικηγόρους τους.

 

  • Τι είναι ο Διαμεσολαβητής;

 

Ο Διαμεσολαβητής είναι ένας ουδέτερος τρίτος, ειδικά εκπαιδευμένος και διαπιστευμένος από το Υπουργείο Δικαιοσύνης μεσολαβητής, ο οποίος επιλέγεται ελεύθερα από τα μέρη. Καθήκον του είναι να καθοδηγήσει τα μέρη, μέσω διαπραγμάτευσης και διαλόγου, σε μία αμοιβαίως ικανοποιητική συμφωνία. Στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τηρείται ειδικός κατάλογος όπου περιλαμβάνονται όλοι οι Διαπιστευμένοι Διαμεσολαβητές του Ν. 3898/2010.

 

 

  • Ποιες διαφορές υπάγονται στη διαδικασία της Διαμεσολάβησης;

 

Με τη Διαμεσολάβηση επιλύονται διαφορές ιδιωτικού δικαίου, κατόπιν συμφωνίας των μερών, εφόσον αυτά έχουν την εξουσία διάθεσης του αντικειμένου της διαφοράς. Κατά κανόνα, οι διαφορές αυτές είναι αστικού κι εμπορικού δικαίου (ενδεικτικά οι μισθωτικές, οικογενειακές, κληρονομικές, εργατικές διαφορές). Εξ αντιδιαστολής, διαφορές δημοσίου δικαίου όπως οι φορολογικές δεν μπορούν να υπαχθούν στη Διαμεσολάβηση, καθώς κι εκείνες για τις οποίες απαιτείται από το νόμο η προσφυγή στα δικαστήρια (όπως η επιμέλεια ανηλίκου).

 

 

  • Γιατί να προτιμηθεί η  Διαμεσολάβηση αντί των Δικαστηρίων;

 

Τα μέρη επιβοηθούνται από τους δικηγόρους τους, επιλέγουν εκουσίως τη διαμεσολάβηση, η οποία διέπεται από ταχύτητα, χωρίς δια-δικαστικές καθυστερήσεις, επομένως πολύ λιγότερα έξοδα. Τα μέρη συνδημιουργούν την απόφαση, βγαίνουν και οι δύο κερδισμένοι, ενώ στη δίκη κερδίζει μόνο ο ένας. Ο Διαμεσολαβητής είναι αμερόληπτος και ουδέτερος επιβοηθώντας τον πολιτισμένο διάλογο.  Σημαντικό, άλλωστε, πλεονέκτημα της διαμεσολάβησης είναι πως όλη η διαδικασία καλύπτεται από εχεμύθεια. Το απόρρητο καλύπτει και τη συμφωνία υπαγωγής στη διαμεσολάβηση. Συζητούνται και θέματα εκτός νομοθετικών πλαισίων και διασώζεται η περαιτέρω συνεργασία των μερών (πχ εμπορικές διαφορές, οικογενειακά θέματα).

 

 

  • Πότε υπάγεται μία διαφορά στη διαδικασία της Διαμεσολάβησης;

 

Η υπαγωγή στη διαδικασία της Διαμεσολάβησης πραγματοποιείται με εκούσια πρωτοβουλία των μερών, κατόπιν συμφωνίας τους. Αυτή μπορεί να λάβει χώρα σε οποιοδήποτε στάδιο της διαφοράς, ακόμη και μετά την προσφυγή σε δικαστήριο, με όριο πάντως την έκδοση τελεσίδικης απόφασης. Σε πολλές περιπτώσεις και το ίδιο το δικαστήριο δύναται να προτείνει την υπαγωγή της υπόθεσης στη Διαμεσολάβηση, όχι όμως να παραπέμψει υποχρεωτικά. Επίσης δύναται να γίνει υποχρεωτική βάσει νόμου.

 

 

  • Ποια είναι η διαδικασία της Διαμεσολάβησης;

 

Γενικώς, η διαδικασία της διαμεσολάβησης είναι ελαστική κι ευέλικτη και λαμβάνει χώρα υπό την καθοδήγηση του ειδικώς εκπαιδευμένου Διαμεσολαβητή ώστε να προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες περιστάσεις, ανάγκες κι απαιτήσεις της εκάστοτε υπόθεσης, με απώτερο στόχο κάθε φορά την επίτευξη της συμφωνίας. Με συναντήσεις μεταξύ των μερών και του Διαμεσολαβητή, οι οποίες καλύπτονται από απόλυτη εχεμύθεια (ενδεικτικά αναφέρεται ότι δεν τηρούνται πρακτικά), οι οποίες συναντήσεις αρχικά είναι κοινές, ώστε αφ’ ενός να εκτεθούν οι θέσεις των μερών κι αφ’ ετέρου να ενημερωθούν για τη διαδικασία αναλυτικά, κι έπειτα κατ’ ιδίαν, ο Διαμεσολαβητής αναλαμβάνει να βοηθήσει τα μέρη στη διενέργεια της διαπραγμάτευσης, επισημαίνοντας σε αυτά τα συμφέροντά τους, μεταφέροντας προτάσεις (με τη συναίνεσή τους πάντοτε) στο άλλο μέρος κι επικεντρώνοντας τις προσπάθειές τους στη συμφωνία επίλυσης της διαφοράς.

 

  1. Ποια είναι η διάρκεια της Διαμεσολάβησης;

Μολονότι δεν υπάρχει κάποιος νομοθετικός ορισμός που να προβλέπει ορισμένη διάρκεια για τη διαδικασία της Διαμεσολάβησης, η πρακτική αποδεικνύει ότι η  συμφωνία μπορεί να επιτευχτεί εντός και της ίδιας ημέρας. Πριν από τη διεξαγωγή της προηγείται το στάδιο της προετοιμασίας, κατά το οποίο συντάσσεται, κατόπιν επικοινωνίας των μερών με το Διαμεσολαβητή, η συμφωνία υπαγωγής στη Διαμεσολάβηση.

 

  1. Ποια είναι η ισχύς της συμφωνίας;

Ο Διαμεσολαβητής δεν προτείνει, δεν εκδίδει και δεν επιβάλλει απόφαση, παρά καθοδηγεί τα μέρη σε μία αμοιβαία αποδεκτή συμφωνία. Όταν αυτή επιτευχθεί, την αποτυπώνει εγγράφως και, αφού τα μέρη την υπογράψουν, την καταθέτει στο κατά τόπον αρμόδιο Πρωτοδικείο, εάν απαιτηθεί από τα μέρη ή εάν απαιτείται για να γίνει εκτελεστή, ως δικαστική απόφαση.

 

  1. Ποιο είναι το κόστος της Διαμεσολάβησης;

Το κάθε μέρος αναλαμβάνει να καταβάλει το ήμισυ της αμοιβής του Διαμεσολαβητή, εκτός αν υπάρχει διαφορετική συμφωνία, καθώς και την αμοιβή του δικηγόρου που συνοδεύει το συγκεκριμένο μέρος. Η αμοιβή του Διαμεσολαβητή συμφωνείται από τα μέρη και προκαταβάλλεται. Σύμφωνα με την εκδοθείσα σχετική Υπουργική Απόφαση 1460/2012, ορίζεται ωριαία αμοιβή 100 ευρώ για την προετοιμασία και τη διαδικασία.

 

  1. Πώς μπορεί να γίνει κανείς Διαμεσολαβητής;

Οι Διαμεσολαβητές θα πρέπει να έχουν ανώτατο τίτλο σπουδών και να  έχουν εκπαιδευτεί σε έναν από τους ειδικούς Φορείς Εκπαίδευσης, όπως αυτοί έχουν αδειοδοτηθεί από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Κατόπιν της κατάρτισης, αυτοί διαπιστεύονται μέσω εξετάσεων, ώστε να συμπεριληφθεί στον κατάλογο που τηρείται στο Υπουργείο. Οι προϋποθέσεις συμμετοχής στην εκπαίδευση αυτή τίθενται στο αρ. 6 του Π.Δ. 123/2011.

Η εμπειρία από όλο το σύστημα δικαίου καθώς και η εξειδίκευση του Διαμεσολαβητή σε ορισμένους τομείς έχει πολύ μεγάλη σημασία.